07 december 2023

Post Craiova: Wonderlijke taal

Taal is voor mij een fascinerend fenomeen. Het is een instrument om met je omgeving te communiceren, deze te begrijpen en zelfs ook te beïnvloeden. Als ondernemer is het van groot belang om de omgeving, aard en cultuur van een land goed te leren kennen, zodat je er je voordeel mee kunt doen. Taal helpt daarbij. De oorsprong van de taal van een land en de manier waarop het gebruikt wordt zegt veel voor de goede luisteraar. Uitdrukkingen, grappen en zelfs scheldwoorden leggen de cultuur, gebruiken en unieke volksaard bloot.

Soms hebben Nederlanders de neiging om alle Midden- en Oost-Europese landen over één kam te scheren. Dat is onterecht. Naar mijn mening zijn er zelfs tussen België en Nederland al wezenlijke verschillen, ondanks dat we gedeeltelijk dezelfde taal spreken. Roemenië kan je dan ook - in de overtreffende trap - totaal niet vergelijken met buurlanden zoals bijvoorbeeld Hongarije of Bulgarije. Eén belangrijk verschil zit al in de oorsprong van de taal. Wat maar weinig mensen weten is dat het Roemeens van oorsprong een Latijnse taal is, sterk verwant aan het Italiaans en het Spaans. Roemenië is een soort Latijns eiland in een zee van Slavische talen. Dat zie je terug in het temperament van de bevolking, je kunt Roemenen zien als de Zuid-Italianen van Oost-Europa.

Voor een buitenstaander kunnen Roemenen soms wat stuurs overkomen. Maar de goede verstaander kan in hun taalgebruik subtiliteiten ontdekken van de cultuur en mentaliteit hier. Neem het gevoel voor humor: behoorlijk cynisch, met veel zelfspot en zelfrelativering. Persoonlijk kan ik deze humor goed waarderen. Evenals het plastische en creatieve gebruik van sommige scheldwoorden. Roemenië kent een paar prachtige uitdrukkingen, waarvan ik zo snel geen Nederlands equivalent kan vinden. Bijvoorbeeld: een beer danst niet vrijwillig. Dat betekent zoveel als dat je soms geen keuze hebt. Je moet doen wat moet gebeuren. Dit gezegde komt voort uit de publieke kennis van hoe vroeger circusberen werden gedresseerd. Ze werden op een metalen plaat gezet die langzaam verwarmd werd, tot die zo heet werd dat ze hun poten gingen optillen en ‘dansten’.

Een andere prachtige Roemeense uitdrukking is ‘Ma unge pa suflet’. Een moeilijke om letterlijk in het Nederlands te vertalen. In het Engels zou dit ‘lubricates my soul’ zijn. Iedereen met passie, of het nu een mooie zonsopgang, een boswandeling in de vroege ochtend, het motorgeluid van een achtcilinder, of dat gezellige familiekerstdiner is, begrijpt denk ik wat hiermee bedoeld wordt, maar de uitdrukking bestaat niet in het Nederlands. In veel opzichten gaan Roemenië en Nederland steeds meer op elkaar lijken. Boekarest is een hypermoderne stad die niet onderdoet voor andere grote West-Europese steden. Roemeense ouders sturen hun kinderen al tijdens de lagere school naar Engelse bijlessen, met als resultaat dat veel jongeren deze taal uitstekend beheersen. Ook omdat het Roemeens als Latijnse taal in vocabulaire veel overlap heeft met het Engels. De ontwikkelingen gaan zo snel dat de Roemeense en de Nederlandse Gen-Z, de jonge twintigers van nu, in hun ideeën, wensen en dromen bijna niet meer van elkaar te onderscheiden zijn. Zo groeien we steeds meer naar elkaar toe, hopelijk met behoud van de volksaard die ons allemaal uniek maakt.